ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം പാണ്ഡവരുടെ പ്രതാപത്തിന്റെ പ്രതീകമായി. മനോഹരമായ ഈ നഗരം ധർമ്മിഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഐശ്വര്യപൂർണ്ണമായി. മായ എന്ന ശില്പി നിർമ്മിച്ച അത്ഭുതകരമായ കൊട്ടാരം ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിന്റെ മകുടം പോലെ ശോഭിച്ചു. ഈ കൊട്ടാരത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ കേട്ടറിഞ്ഞ് ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും ആളുകൾ അത് കാണാനെത്തി. അതിൽ ജലവും കരയും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത മായാജാലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, അത് പലരെയും കുഴപ്പത്തിലാക്കി.
രാജസൂയ യാഗം
യുധിഷ്ഠിരൻ തൻ്റെ രാജ്യത്തിൻ്റെ പ്രതാപം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ചക്രവർത്തി പദവി നേടുന്നതിനും വേണ്ടി രാജസൂയ യാഗം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഈ തീരുമാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും, യാഗം വിജയകരമാക്കാൻ വേണ്ട ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. രാജസൂയ യാഗം നടത്തണമെങ്കിൽ, മറ്റ് രാജാക്കന്മാരെല്ലാം യുധിഷ്ഠിരന്റെ മേൽക്കോയ്മ അംഗീകരിക്കണം. ഇതിനായി ഭീമനും അർജ്ജുനനും നകുലനും സഹദേവനും ലോകത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ദിഗ്വിജയ യാത്രകൾ നടത്തി. അവർ പല രാജാക്കന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കുകയും, അല്ലെങ്കിൽ സൗഹൃദപരമായി യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആധിപത്യം അംഗീകരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
യാഗത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ അതിഗംഭീരമായി നടന്നു. ലോകത്തിലെ സകല രാജാക്കന്മാരും മുനിമാരും മഹർഷിമാരും ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. കൗരവരെയും ധൃതരാഷ്ട്രരെയും ഭീഷ്മരെയും വിദുരരെയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹസ്തിനപുരിയിലെ എല്ലാ പ്രമുഖരെയും യാഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഈ യാഗത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും നേതൃത്വം നൽകി. യജ്ഞം പൂർണ്ണ വിജയമായി. യുധിഷ്ഠിരൻ ചക്രവർത്തിയായി വാഴിക്കപ്പെട്ടു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതാപം ലോകം മുഴുവൻ പരന്നു.
രാജസൂയ യാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ദുര്യോധനൻ തന്റെ അമ്മാവനായ ശകുനിയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലെ മായാസഭയിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. യാഗത്തിന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കണ്ട ദുര്യോധനന്റെ മനസ്സിൽ അസൂയയും കോപവും നിറഞ്ഞു. പ്രത്യേകിച്ച്, മായാസഭയിലെ അത്ഭുത കാഴ്ചകൾ അവനെ വല്ലാതെ അലോസരപ്പെടുത്തി. മായാസഭയിൽ കരയാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് വെള്ളമുണ്ടായിരുന്നു. വെള്ളമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് കരയും. ഈ മായ കാരണം ദുര്യോധനന് പല അബദ്ധങ്ങളും പറ്റി.
ഒരു ഭാഗത്ത്, വെള്ളമാണെന്ന് കരുതി ദുര്യോധനൻ തന്റെ വസ്ത്രം ഉയർത്തി നടന്നു. എന്നാൽ അത് കരയായിരുന്നു. ഇത് കണ്ട് ഭീമനും അർജ്ജുനനും നകുലനും സഹദേവനും ദ്രൗപദിയും ചിരിച്ചു. ദ്രൗപദി “അന്ധന്റെ പുത്രൻ അന്ധൻ!” എന്ന് പറഞ്ഞു ചിരിച്ചുവെന്ന് ചില കഥകളിൽ പറയുന്നുണ്ട്. (എന്നാൽ ഇത് മഹാഭാരതത്തിലെ മൂലഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇല്ല, പിൽക്കാലത്ത് പ്രചരിച്ച ഒരു കഥയാണ്). ഈ ചിരി ദുര്യോധനനെ വല്ലാതെ അപമാനിച്ചു. മറ്റൊരു ഭാഗത്ത്, കരയാണെന്ന് കരുതി ദുര്യോധനൻ നടന്നുപോയപ്പോൾ അത് ആഴമുള്ള ജലാശയമായിരുന്നു. അവൻ തലകുത്തി വെള്ളത്തിൽ വീണു. അവന്റെ വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നനഞ്ഞു. ഇത് കണ്ടപ്പോൾ പാണ്ഡവർക്ക് വീണ്ടും ചിരിയടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഭീമൻ അവനെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചുകയറ്റി. ഈ സംഭവങ്ങൾ ദുര്യോധനന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ അപമാനവും പകയും നിറച്ചു.
അവൻ ശകുനിയോട് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: “അമ്മാവാ, ഞാൻ ഈ അപമാനം എങ്ങനെ സഹിക്കും? പാണ്ഡവർ എന്നെ പരിഹസിച്ചു! എൻ്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇങ്ങനെയൊരു അപമാനം ഞാൻ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല.” ശകുനി ദുര്യോധനനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അവന്റെ ഉള്ളിൽ ദുര്യോധനന്റെ കോപത്തെ ആളിക്കത്തിക്കുകയായിരുന്നു. “എൻ്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകനേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവർ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരിക്കുകയാണ്. അവർക്ക് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥമുണ്ട്, രാജസൂയ യാഗത്തിന്റെ പ്രതാപമുണ്ട്. നമുക്ക് എന്ത് നേട്ടമാണുള്ളത്? ഈ അപമാനത്തിന് പകരം ചോദിക്കാൻ ഒരു വഴി കണ്ടെത്തണം.”
ദുര്യോധനൻ ഹസ്തിനപുരിയിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ അസൂയയും വിദ്വേഷവും ആളിക്കത്തി. അവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് തന്റെ മുറിയിൽ പോയി ദുഃഖിതനായി ഇരുന്നു. തന്റെ പിതാവായ ധൃതരാഷ്ട്രരോട് അവൻ പറഞ്ഞു: “അച്ഛാ, എനിക്ക് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലെ പ്രതാപം കണ്ടിട്ട് ഉറങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല. എൻ്റെ മനസ്സിൽ ഒരുപാട് വേദനയുണ്ട്. ഒന്നുകിൽ ഞാൻ വനത്തിൽ പോയി ആത്മഹത്യ ചെയ്യും, അല്ലെങ്കിൽ പാണ്ഡവരെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഒരു വഴി കണ്ടുപിടിക്കും. അവരുടെ ഈ പ്രതാപം എനിക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.”
ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക് തന്റെ മകൻ്റെ ഈ അവസ്ഥ കണ്ടപ്പോൾ ദുഃഖമായി. അദ്ദേഹം ശകുനിയെയും കർണ്ണനെയും വിളിച്ചു വരുത്തി. “എൻ്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ ദുഃഖിതനാണ്. അവന്റെ സങ്കടം മാറ്റാൻ നിങ്ങൾ ഒരു വഴി കണ്ടെത്തണം.” ശകുനി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, ദുര്യോധനൻ്റെ ദുഃഖം മാറ്റാൻ ഒരു വഴിയുണ്ട്. യുധിഷ്ഠിരൻ ചൂതാട്ടത്തിൽ അതിവിദഗ്ദ്ധനല്ല. അവനെ നമുക്ക് ചൂതാട്ടത്തിന് ക്ഷണിക്കാം. എൻ്റെ കൈയ്യിൽ എപ്പോഴും ഭാഗ്യമുണ്ടാകും, ഞാനവനെ കബളിപ്പിച്ച് എല്ലാം കൈക്കലാക്കാം.”
കർണ്ണൻ ശകുനിയുടെ ഈ നിർദ്ദേശത്തെ ആദ്യം എതിർത്തു. “അമ്മാവാ, ചൂതാട്ടം ഒരു ധർമ്മമല്ല. അത് അധർമ്മമാണ്. നമുക്ക് യുദ്ധത്തിലൂടെ അവരെ തോൽപ്പിക്കാം.” എന്നാൽ ദുര്യോധനൻ ശകുനിയുടെ നിർദ്ദേശം സ്വീകരിച്ചു. “അല്ല, കർണ്ണാ, ഈ ചൂതാട്ടത്തിലൂടെ നമ്മൾ അവരെ തോൽപ്പിക്കണം. അതാണ് എൻ്റെ ആഗ്രഹം.” ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക് ഈ ദുഷ്ടചിന്ത ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും, മകനോടുള്ള അന്ധമായ സ്നേഹം കാരണം അദ്ദേഹം അത് അംഗീകരിച്ചു.
അങ്ങനെ, പാണ്ഡവരെ ചൂതാട്ടത്തിന് ക്ഷണിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇത് മഹാഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലേക്ക് വഴിതുറക്കുന്ന ഒരു സംഭവമായിരുന്നു. മായാസഭയിലെ ആ ഒരു ചിരി, ഹസ്തിനപുരിയുടെയും ഭാരതത്തിന്റെയും ഭാവിയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോവുകയായിരുന്നു.