വനവാസത്തിൻ്റെ അവസാന കാലഘട്ടത്തിൽ, പാണ്ഡവർക്ക് ഒരു വലിയ ധർമ്മസങ്കടം നേരിടേണ്ടിവന്നു. അവർ ദാഹിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു, വെള്ളം അന്വേഷിച്ച് നകുലൻ പോയി. അവൻ ഒരു തടാകം കണ്ടു, എന്നാൽ വെള്ളം എടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു യക്ഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
യക്ഷൻ: “ഹേ മനുഷ്യാ, ഈ വെള്ളം എൻ്റേതാണ്. എൻ്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാതെ നീ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ മരിക്കും.”
നകുലൻ ദാഹം സഹിക്കവയ്യാതെ യക്ഷൻ്റെ ചോദ്യങ്ങളെ അവഗണിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ചു, അവൻ ഉടൻ തന്നെ ബോധരഹിതനായി വീണു. നകുലനെ കാണാത്തതുകൊണ്ട് സഹദേവനും, തുടർന്ന് അർജ്ജുനനും ഭീമനും തടാകത്തിനടുത്ത് പോയി, അവർക്കും ഇതേ ദുരവസ്ഥയുണ്ടായി. നാല് സഹോദരന്മാരും ബോധരഹിതരായി കിടന്നു.
അവസാനം, യുധിഷ്ഠിരൻ തൻ്റെ സഹോദരങ്ങളെ തേടി തടാകത്തിനടുത്തെത്തി. നാല് പേരും ബോധരഹിതരായി കിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ ദുഃഖിതനായി. യക്ഷൻ്റെ ശബ്ദം കേട്ടു.
യക്ഷൻ: “നിൻ്റെ സഹോദരന്മാരെപ്പോലെ നീയും മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, എൻ്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകുക. ആരാണ് ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത്?”
യുധിഷ്ഠിരൻ: “മനസ്സാണ് ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത്.”
യക്ഷൻ: “ഒരു മനുഷ്യനെ കാട്ടിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നത് ആരാണ്?”
യുധിഷ്ഠിരൻ: “ധൈര്യമാണ്.”
യക്ഷൻ: “ഒരു മനുഷ്യൻ്റെ ഏറ്റവും വലിയ ധനം എന്താണ്?”
യുധിഷ്ഠിരൻ: “സന്തോഷമാണ്.”
ഇങ്ങനെ യുധിഷ്ഠിരൻ യക്ഷൻ്റെ എല്ലാ ചോദ്യങ്ങൾക്കും യുക്തിസഹവും ധാർമ്മികവുമായ ഉത്തരം നൽകി. ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ധർമ്മദേവൻ ആയിരുന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയിൽ ധർമ്മദേവൻ സന്തുഷ്ടനായി.
ധർമ്മദേവൻ: “പുത്രാ, നീ എൻ്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം ശരിയായ ഉത്തരം നൽകി. നിനക്ക് നിൻ്റെ സഹോദരങ്ങളിൽ ഒരാളെ മാത്രം ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ ലഭിക്കും. ആരെയാണ് നീ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്?”
യുധിഷ്ഠിരൻ: “നകുലനെ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.”
ധർമ്മദേവൻ: “വീരാ, നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനും, ശക്തിമാനും വില്ലാളിവീരനുമായ ഭീമനെയോ അർജ്ജുനനെയോ അല്ലല്ലോ നീ തിരഞ്ഞെടുത്തത്? എന്താണ് കാരണം?”
യുധിഷ്ഠിരൻ: “എൻ്റെ അമ്മയായ കുന്തിക്ക് ഞാനുണ്ട്. എൻ്റെ രണ്ടാമത്തെ അമ്മയായ മാദ്രിക്ക് നകുലനാണ് ഇനി തുണ. അതുകൊണ്ട്, രണ്ട് അമ്മമാർക്കും ഓരോ പുത്രൻ വീതം ജീവിച്ചിരിക്കണം. അതാണ് ധർമ്മം.”
യുധിഷ്ഠിരൻ്റെ ഈ ഉത്തരം ധർമ്മദേവനെ അതിയായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ധർമ്മം മുറുകെ പിടിച്ച യുധിഷ്ഠിരൻ്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയിൽ സന്തുഷ്ടനായ ധർമ്മദേവൻ എല്ലാ സഹോദരങ്ങളെയും ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ പരീക്ഷണം പാണ്ഡവരുടെ ധാർമ്മിക നിലപാടിൻ്റെ മഹത്വമാണ് വെളിപ്പെടുത്തിയത്.
പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ വനവാസം അവസാനിച്ചു. ഇനി അവർക്ക് മുന്നിൽ അവശേഷിക്കുന്നത് ഒരു വർഷത്തെ അജ്ഞാതവാസമാണ്, അത് വിജയിച്ചാൽ അവർക്ക് തങ്ങളുടെ രാജ്യം തിരികെ ചോദിക്കാം.
പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ കഠിനമായ വനവാസം പാണ്ഡവരെ കൂടുതൽ ശക്തരും ജ്ഞാനികളുമാക്കി. തപസ്സിൻ്റെയും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളുടെയും ശക്തി അവർ നേടി. എന്നാൽ, അവർക്ക് മുന്നിൽ ഇനി അവശേഷിച്ചിരുന്നത് ഏറ്റവും ദുർഘടമായ ഒരഗ്നിപരീക്ഷണമായിരുന്നു – ഒരു വർഷത്തെ അജ്ഞാതവാസം.
ചൂതുകളിയിലെ നിബന്ധനയനുസരിച്ച്, പാണ്ഡവർ ആരും തിരിച്ചറിയാതെ ഒരു വർഷം ഒളിച്ചുതാമസിക്കണം. അഥവാ അവർ ഈ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആരുടെയെങ്കിലും കണ്ണിൽപ്പെട്ടാൽ, അവർ വീണ്ടും 12 വർഷം വനവാസത്തിന് പോകേണ്ടിവരും. ഇത് ഒഴിവാക്കാൻ പാണ്ഡവർക്ക് അതീവ രഹസ്യമായി ജീവിക്കേണ്ടിയിരുന്നു.
പാണ്ഡവർ തങ്ങളുടെ അജ്ഞാതവാസത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തത് മത്സ്യരാജ്യത്തിലെ വിരാടരാജാവിൻ്റെ കൊട്ടാരമായിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരൻ തൻ്റെ സഹോദരന്മാരുമായി ആലോചിച്ചു: “സഹോദരന്മാരേ, നമ്മൾ ഈ ഒരു വർഷം അതിജീവിച്ചേ മതിയാവൂ. ദുര്യോധനൻ നമ്മെ കണ്ടെത്താൻ ലോകം മുഴുവൻ ചാരന്മാരെ അയച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട്, രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത വേഷങ്ങൾ സ്വീകരിക്കും.”
ഭീമൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ജ്യേഷ്ഠാ, എനിക്കിഷ്ടമല്ല ഈ ഒളിച്ചോട്ടം. എൻ്റെ ഗദയുമായി ഞാൻ കൗരവരെ നേരിടാം. ഈ ഒളിച്ചുതാമസം എനിക്കെങ്ങനെ സഹിക്കാനാവും?”
യുധിഷ്ഠിരൻ ശാന്തമായി മറുപടി നൽകി: “അനുജാ, നമ്മൾ ധർമ്മത്തിന് വേണ്ടി നിലകൊള്ളണം. നമ്മൾ തോറ്റത് ചൂതുകളിയിലാണ്, യുദ്ധത്തിലല്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ നിബന്ധന നമ്മൾ പാലിച്ചേ മതിയാവൂ.”
പാണ്ഡവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വത്വം മറച്ചുവെച്ച് വിരാടരാജാവിൻ്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു:
- യുധിഷ്ഠിരൻ (കങ്കൻ): വിരാടരാജാവിൻ്റെ സഭയിലെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനായി, കങ്കൻ എന്ന പേരിൽ അദ്ദേഹം രാജാവിന് പകിടകളിയിൽ കൂട്ടും ഉപദേഷ്ടാവായും കഴിഞ്ഞു.
- ഭീമൻ (വലലൻ): അദ്ദേഹം കൊട്ടാരത്തിലെ പ്രധാന പാചകക്കാരനായി, വലലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ഭീമൻ്റെ അതിശക്തി കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിറക് കീറാനും വലിയ പാത്രങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും എളുപ്പമായിരുന്നു.
- അർജ്ജുനൻ (ബൃഹന്നള): അർജ്ജുനന് ഇന്ദ്രശാപം കാരണം ഒരു വർഷം സ്ത്രീവേഷം ധരിക്കേണ്ട ഒരു സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സ്ത്രീയായി വേഷം മാറി ബൃഹന്നള എന്ന പേരിൽ വിരാടരാജാവിൻ്റെ പുത്രിയായ ഉത്തരയ്ക്ക് നൃത്തവും സംഗീതവും പഠിപ്പിക്കുന്ന ഗുരുനാഥനായി.
- നകുലൻ (ഗ്രന്ഥികൻ): അദ്ദേഹം കുതിരകളെ പരിപാലിക്കുന്ന അശ്വപാലകനായി ഗ്രന്ഥികൻ എന്ന പേരിൽ ജീവിച്ചു.
- സഹദേവൻ (തന്ത്രിപാലൻ): അദ്ദേഹം കന്നുകാലികളെ പരിപാലിക്കുന്ന ഗോപാലകനായി തന്ത്രിപാലൻ എന്ന പേരിൽ കഴിഞ്ഞു.
- ദ്രൗപദി (സൈരന്ധ്രി): അവൾ രാജ്ഞിയായ സുദേഷ്ണയുടെ ദാസിയായി സൈരന്ധ്രി എന്ന പേരിൽ ജീവിച്ചു. രാജകുമാരിക്ക് പോലും ലഭിക്കാത്ത സൗന്ദര്യം അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു.
ദ്രൗപദിയുടെ (സൈരന്ധ്രിയുടെ) സൗന്ദര്യം കൊട്ടാരത്തിലെ ആളുകളെ ആകർഷിച്ചു. രാജ്ഞി സുദേഷ്ണയുടെ സഹോദരനും സൈന്യത്തിന്റെ അധിപനുമായ കീചകൻ അവളിൽ അനുരക്തനായി. കീചകൻ ധിക്കാരിയും ദുർമ്മാർഗ്ഗിയുമായിരുന്നു.
ഒരു ദിവസം, കീചകൻ ദ്രൗപദിയോട് തൻ്റെ ആഗ്രഹം വെളിപ്പെടുത്തി. “സൈരന്ധ്രീ, നീ എൻ്റെ രാജ്ഞിയായിരിക്കണം. ഈ കൊട്ടാരത്തിൽ നീയെന്തിനാണ് ദാസിയായി കഴിയുന്നത്?”
ദ്രൗപദി അവനെ ശക്തമായി എതിർത്തു: “കീചകാ, ഞാൻ നിൻ്റെ ദാസിയല്ല. ഞാൻ അഞ്ചു ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭാര്യയാണ്. നീ എന്നെ ഉപദ്രവിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ നിനക്ക് മരണം ഉറപ്പാണ്.”
എന്നാൽ കീചകൻ അവളുടെ വാക്കുകൾ ചെവിക്കൊണ്ടില്ല. അവൻ ബലമായി അവളെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ദ്രൗപദി രക്ഷപ്പെടാൻ വേണ്ടി സഭയിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്നു. കീചകൻ അവിടെവെച്ച് അവളെ ചവിട്ടി വീഴ്ത്തി, വസ്ത്രം വലിച്ചു. സഭയിലെ രാജാവായ വിരാടൻ പോലും കീചകനെ ഭയന്ന് മൗനം പാലിച്ചു.
ദുർബലനായ യുധിഷ്ഠിരൻ (കങ്കൻ) ഈ കാഴ്ച കണ്ട് തൻ്റെ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ഓർത്തു മൗനം പാലിച്ചെങ്കിലും, പാചകക്കാരനായ ഭീമൻ്റെ (വലലൻ) കണ്ണുകൾ കോപം കൊണ്ട് ചുവന്നു. അവൻ കഷ്ടിച്ച് തൻ്റെ കോപം അടക്കി, കാരണം അവൻ പ്രതികരിച്ചാൽ അവരുടെ അജ്ഞാതവാസം അവസാനിക്കും.
രാത്രിയിൽ, ദ്രൗപദി പാചകശാലയിൽ ഭീമൻ്റെ അടുത്തെത്തി കരഞ്ഞു. “പ്രിയ ഭർത്താവേ, എനിക്കെങ്ങനെ ഈ അപമാനം സഹിക്കാൻ കഴിയും? എൻ്റെ ഭർത്താക്കന്മാർ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടോ? കൗരവ സഭയിൽ ദുശ്ശാസനൻ അപമാനിച്ചത് മതിയായില്ലേ? ഇപ്പോൾ ഇവിടെ കീചകൻ! എപ്പോഴാണ് നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കുക?”
ഭീമൻ കോപത്തോടെ അവളെ സമാധാനിപ്പിച്ചു: “പ്രിയേ, എൻ്റെ കൈകൾ നിന്നെ ചവിട്ടിയവനെ കൊല്ലാതെ വിശ്രമിക്കില്ല. നീ വിഷമിക്കേണ്ട. ഇനിയൊരു രാത്രി അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കില്ല. നാളെ രാത്രി നീ അവനെ നൃത്തശാലയിൽ കാണാൻ ക്ഷണിക്കുക. ബാക്കി ഞാൻ ഏറ്റെടുക്കാം.”
അങ്ങനെ, ദ്രൗപദി കീചകനെ രാത്രിയിൽ രഹസ്യമായി നൃത്തശാലയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു. അവിടെ കാത്തിരുന്നത് ഭീമനായിരുന്നു. ഭീമൻ കീചകനെ പിടികൂടി, അതിശക്തമായി പോരാടി. അവൻ്റെ ഗദാ പ്രഹരത്തിൽ കീചകൻ്റെ ശരീരം തകർന്നുപോയി. അവൻ്റെ ശരീരം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വിധം ഞെരിഞ്ഞമർന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ, കീചകൻ്റെ മരണം എല്ലാവരെയും ഭയപ്പെടുത്തി. സൈരന്ധ്രിക്ക് അഞ്ചു ഗന്ധർവ്വന്മാരുടെ സംരക്ഷണം ഉണ്ടെന്ന് എല്ലാവരും വിശ്വസിച്ചു.
കീചകൻ്റെ മരണം കേട്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ അജ്ഞാതവാസത്തിലാണെന്ന് ദുര്യോധനൻ സംശയിച്ചു. കീചകനെ കൊല്ലാൻ ഭീമന് മാത്രമേ കഴിയൂ എന്ന് അവനറിയാമായിരുന്നു. ഈ സമയം, കീചകൻ്റെ മരണവാർത്ത കേട്ട് കൗരവർ മത്സ്യരാജ്യത്തെ ആക്രമിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. വിരാടരാജ്യത്തിലെ പശുക്കളെ കവർന്നെടുക്കുക (ഗോഹരണം) ആയിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.
വിരാടരാജാവ് ഈ ആക്രമണത്തിൽ ഭയന്നു. ഈ സമയം, ബൃഹന്നള (അർജ്ജുനൻ) വിരാടരാജാവിൻ്റെ മകനായ ഉത്തരനോട് പറഞ്ഞു: “രാജകുമാരാ, അങ്ങ് പേടിക്കേണ്ട. ഞാൻ രഥമോടിക്കാം. നമുക്ക് കൗരവരെ നേരിടാം.”
യുദ്ധക്കളത്തിൽ വെച്ച്, ബൃഹന്നള തൻ്റെ സ്ത്രീവേഷം ഉപേക്ഷിച്ച്, തൻ്റെ യഥാർത്ഥ വേഷമായ അർജ്ജുനനായി മാറി. അവൻ്റെ ഗാണ്ഡീവം കയ്യിലെടുത്തു. കൗരവരെ ഒറ്റയ്ക്ക് നേരിട്ടു. ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും കർണ്ണനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മഹാരഥന്മാരെ അർജ്ജുനൻ ഒറ്റയ്ക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി. അർജ്ജുനൻ്റെ ശരവർഷം കണ്ട് കൗരവർ ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയി. അർജ്ജുനൻ തൻ്റെ യഥാർത്ഥ സ്വത്വം വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല, എങ്കിലും കൗരവർക്ക് അത് അർജ്ജുനനാണെന്ന് മനസ്സിലായി.
അജ്ഞാതവാസം അവസാനിക്കുന്നതിന് നിമിഷങ്ങൾ മാത്രം ബാക്കിയുള്ളപ്പോഴാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. അങ്ങനെ, പാണ്ഡവർ തങ്ങളുടെ അജ്ഞാതവാസം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി